Boekbespreking

Auditors met een dubbele pet

10 juli 2015
In dit artikel:

Internal auditors beoordelen in welke mate hun organisatie erin slaagt om het bedrijfsproces en de daarmee samenhangende risico’s te beheersen. Een goed functionerende interne auditfunctie helpt het management de organisatie met een goed stelsel van normen te beheersen.1 Kan een externe auditor, gegeven deze nadrukkelijke interne gerichtheid van de interne auditfunctie, voldoende steunen op de werkzaamheden van de internal auditor?

Niet alleen valt er geld te besparen als een externe auditor kan steunen op de werkzaamheden van de internal auditor – de externe auditor hoeft dan minder werkzaamheden te verrichten – ook krijgt de externe auditor dan de beschikking over inhoudelijk rijkere informatie. De internal auditor beschikt als insider immers zelf al over meer gedetailleerde kennis. Bovendien mag je verwachten dat collega’s gemakkelijker met hem of haar informatie over zwakheden in de beheersing zullen delen dan met een externe auditor. Ze zullen de internal auditor immers meer als ‘een van ons’ zien.2

Onderzoeks­vragen

Het hier besproken proefschrift gaat over de dubbele pet die de internal auditor moet kunnen opzetten. De ene pet is die van werknemer van de organisatie. De andere is de pet van professional die in onafhankelijkheid zijn of haar werkzaamheden uitvoert, als voorwaarde voor de externe auditor om gebruik te kunnen maken van die werkzaamheden. De auteur van het proefschrift heeft twee vragen onderzocht. De eerste vraag is of de ‘een van ons’-pet van de internal auditor zijn interne collega’s inderdaad aanmoedigt om meer informatie met hem of haar te delen over zwakke punten in de interne beheersing dan waartoe ze bereid zouden zijn tegenover een externe auditor. De tweede vraag is onder welke voorwaarden de externe auditor bereid is te steunen op de beoordeling van de interne beheersing door de interne auditor.

Onderzoeks­resultaten

De promovendus heeft twee experimenten uitgevoerd, waarin bij elkaar zeven hypothesen zijn getoetst.

Hij concludeert op basis van zijn onderzoek dat de internal auditor door de sterke binding met de eigen organisatie inderdaad in het voordeel is ten opzichte van de externe auditor. Dat wil zeggen dat de internal auditor meer informatie ontvangt van de werknemers van de organisatie dan een externe auditor (of een extern ingehuurde interne auditor). Een andere conclusie is dat interne auditors tekortkomingen minder ernstig inschatten als ze zich sterk identificeren met hun bedrijf dan als die identificatie zwak is. Ook dit is overeenkomstig de verwachting. Het verschil zal echter kleiner zijn als de internal auditor sterk doordrongen is van het belang van de normen van de beroepsgroep van interne auditors.

Mijn eigen overallconclusie na het lezen van de publicatie is dat interne auditors en hun werkgevers om twee redenen serieuze aandacht moeten geven aan het hooghouden en extern uitdragen van de beroepsnormen van interne auditors. De eerste reden is dat dit een voorwaarde vormt om het twee-pettenspel op zuivere wijze te kunnen spelen. De tweede reden is dat ze dan een serieus te nemen partner van de externe auditor zijn.

Lezen of niet?

Het voorafgaande schetst de inhoud van het proefschrift in een notendop. Veel meer details, anders dan informatie over de experimenten, bevat de publicatie niet. Voor degenen onder ons die willen weten hoe het onderzoek is uitgevoerd en waar de empirische basis van de conclusies precies uit bestaat, is het de moeite waard om het proefschrift zelf te lezen. Voor wie een indruk wil hebben van wat de wetenschappelijke literatuur over het onderwerp te zeggen heeft, is het hoofdstuk met de resultaten van het literatuuronderzoek interessant. Overigens is het literatuuronderzoek niet erg breed en ook niet al te diepgravend.

Noten

1 Zie de beschrijving van het vakgebied op de website van het Instituut van Internal Auditors:

http://www.iia.nl/iia/vakgebied (geraadpleegd op 26 april 2015).

2 Deze boekbespreking is niet de plaats voor een discussie over de vraag of deze dubbele pet zich verdraagt met de gedrags- en beroepsregels van interne auditors.

Drs. Th. (Thomas) Wijsman RE

Thomas Wijsman werkt zelfstandig als coach en strategisch adviseur/onderzoeker.