Groeten uit Zubrowka

14 november 2014
In dit artikel:

Bezoekers laten op Tripadvisor.com in groten getale recensies achter over het Grand Budapest Hotel in Zubrowka. Die recensies zijn over het algemeen zeer positief. ‘Het gebrek aan Wifi wordt gecompenseerd door het prachtige uitzicht’, zegt een van de gasten. Het bijzondere is dat het Grand Budapest Hotel helemaal niet bestaat. Het is het fictieve etablissement uit Wes Anderson’s gelijknamige film.

Het is hartje zomer als ik dit schrijf, en dus slow news in de NRC. Ik baan me een weg door de nieuwsberichten en er is een soort tweedeling in de artikelen waarneembaar. Enerzijds is het komkommertijd en zie je de worsteling van de nieuwsredactie om haar kolommen te vullen. Naast het Grand Budapest Hotel passeert ook Hitchbot de revue, een olijke robot die in zijn eentje door Canada lift en ondertussen zijn belevenissen op social media zet. Er is een nieuw lettertype, afgeleid van het handschrift van Hugo Chávez. Lingo in doodsstrijd. Anderzijds zijn de headlines alarmerend. Globale ellende is niet seizoensgebonden en de halve wereld staat in de fik. De Oekraïne, MH-17, Syrië, Libië, de Gazastrook. De dualiteit van het nieuws, het triviale en het verontrustende.

Nu schrijf ik deze column niet voor een lichtvoetig roddelblaadje noch voor een maatschappelijk opinieblad. Op het technologiedeel van de BBC-website vind ik uiteindelijk de middenweg. Geen wereldnieuws, maar wel relevant.

“Draconian Russian
net law enacted”
“Microsoft told to
provide Irish data”
“Tor attack may have unmasked users”

Wat opvalt, is dat het in alle drie de artikelen gaat over overheden die hun uiterste best doen grip te krijgen op individuele vrijheden. De Russische overheid door strenge wetgeving op de persvrijheid voor bloggers, Washington door te proberen gebruikersgegevens bij Ierse providers te bemachtigenColumn495782369-[Converted], en alle overheden samen die veel interesse tonen in doorbreking van de anonimiteit van het Tor-netwerk. Een herkenbaar spanningsveld. Overheden ontlenen hun bestaansrecht aan control, terwijl individuele vrijheid van burgers impliceert dat die control juist binnen de perken blijft. Maar waar slaan we de piketpaaltjes? Het is een lastig thema met een sterk ethische component. Wij, individuen, zijn over het algemeen bereid iets van onze individuele vrijheid op te geven als we daar iets waardevols voor terugkrijgen. We laten ons filmen in uitgaansgebieden en vinden dat prima, omdat het de veiligheid van een avondje stappen verhoogt. Of we geven de vertrouwelijkheid van ons surfgedrag op als we daarmee op maat gesneden online aanbiedingen kunnen krijgen. We zijn gemakkelijk met zo’n ruil. Misschien wel te gemakkelijk. We waren altijd al individuen met voorkeuren, activiteiten, wensen, meningen, vrienden, een geschiedenis. Maar informatietechnologie verleidt ons nu alle aspecten daarvan ook actief uit te dragen, door het wereldkundig maken van een column, de smartphone in je binnenzak, je online-koopgedrag, je Facebook-tijdlijn of de bloggende bril op je neus. We zijn quantifiable selves geworden, lopende dataverzamelingen die reuze waardevol zijn voor instanties op zoek naar control.
Neem het Engelse York. Dat gaat door de gehele stad gratis Wifi aanbieden. Natuurlijk, fantastisch dat je overal in York online kunt zijn! Graag wel even inloggen met je Facebook-account en York een kijkje laten nemen op je tijdlijn. En daar vaart ook de stad wel bij. Of zoals de gemeentelijke CIO zegt:
‘The network will also prove an invaluable resource in supporting the council’s work to further understand and monitor how the city centre is used in order for us to maximise this and support the city to prosper and grow.’

Overtuigd?

Met de halve wereld in de fik is het niet onverstandig stil te staan bij wat we over onszelf prijsgeven en waar we de piketpaaltjes slaan, ook al is de ruil schijnbaar een aantrekkelijke. Een Amerikaanse rechter betoogde lang geleden dat het grootste gevaar voor individuele vrijheid niet schuilt in openlijk repressieve regimes, maar juist in goedwillende instanties die heel geleidelijk en stilletjes indringen in de persoonlijke levenssfeer van burgers, ‘met goede bedoelingen maar zonder te begrijpen’.

Een vakantie in het Grand Budapest Hotel, waar je voor een moment anoniem en Wifiloos bent, is soms zo gek nog niet.

Geen categorie

Drs. E. (Ed) J.M. Ridderbeekx RE CISA

Senior IT Audit Manager bij ABN AMRO