Boekbespreking

Navigeer je team naar succes; groepen aansturen met het kompas

17 juni 2016
In dit artikel:

Vrijwel ieder van ons heeft met teams te maken, hetzij in de rol van teamlid, dan wel als teamleider of manager. Een team bestaat uit een klein aantal personen die als groep met een gezamenlijke aanpak een gemeenschappelijk doel nastreven. De teamleden hebben vaardigheden die elkaar aanvullen en ze dragen gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor het behalen van het doel. Soms zie je dat teams ‘gaan vliegen’: teamleden komen in een flow – het lijkt haast of het werk vanzelf gaat – en het team als geheel komt tot uitzonderlijke prestaties. Wat is het geheim van dergelijke dream teams, zoals ze in ‘Navigeer je team naar succes’ heten?
 
Schermafbeelding 2016-06-14 om 16.39.50Teams hoeven natuurlijk niet altijd dream teams te zijn; vaak is een ‘gewoon goed’ team goed genoeg. Wel zijn dream teams uiterst effectief en is het ook buitengewoon plezierig om in zo’n team te werken. Net als in goede teams richten de teamleden in dream teams zich op het gezamenlijke teamdoel en voeren ze van daaruit in onderlinge samenwerking hun eigen deeltaken uit. Er is één cruciaal verschil: leden van dream teams inspireren elkaar en dragen eraan bij dat alle teamleden optimaal tot hun recht komen. Natuurlijk moet voldaan zijn aan randvoorwaarden zoals aanwezigheid van bepaalde expertises, voldoende tijd en middelen en een goed gemanagede omgeving van het team. Daar bestaat allerlei andere literatuur over. Het hier besproken boek gaat over teamprocessen.

Opbouw boek

Het boek bestaat uit twee delen. Deel I bevat de uitleg van het hulpmiddel dat de auteurs aanreiken: het teamkompas. In de hoofdstukken 1 tot en met 4 is te vinden wat de auteurs bedoelen met hun analogie van de vier ‘windrichtingen’ (noord, oost, zuid, west) van de kompasroos, namelijk focus, route, drive en verbondenheid. Daarna wordt in hoofdstuk 5 ingezoomd op hoe je het kompas kunt gebruiken. Hoofdstuk 6 bevat algemene informatie over teams; daarbij komen onder meer teamvorming en teamcommunicatie aan de orde.

Deel II behandelt het teamkompas in de praktijk. In acht hoofdstukken komen de volgende thema’s aan bod: leiderschap, teambuilding, vergaderen, besluiten nemen, ruzie in het team, leren in teamverband, veranderprocessen in teamverband en coachen van je eigen team of een team waarbij je de rol van procesbegeleider vervult.

Teamkompas

Het teamkompas is een instrument waarmee je teamprocessen kunt observeren en evalueren. Hiervoor bevat het boek een vragenlijst in een bijlage. Een tweede bijlage is een vragenlijst voor een diagnose van het leerklimaat in een team. Met deze twee instrumenten krijg je inzicht in wat al goed gaat en waar verbetering nodig is.

Er zijn verschillende rollen van waaruit je met teamprocessen te maken kunt hebben: als teamleider, als teamlid of als teamcoach of trainer. Het teamkompas biedt voor deze drie rollen een hulpmiddel om je koers in en met een team te bepalen. Maar het is ook prima bruikbaar voor andere rollen buiten teamverband, zoals de voorzittersrol bij een vergadering.

Teamkompas in de praktijk

Van de acht thema’s uit deel II, het praktijkgedeelte van het boek, kies ik er één uit om de opzet van dat deel te illustreren. Dat is het thema’ vergaderen’ – iets waar letterlijk iedereen mee te maken heeft in Nederland, vergaderland bij uitstek. Het hoofdstuk over vergaderen maakt duidelijk hoe je als deelnemer, als teamleider of als team als geheel het vergaderproces kunt evalueren. Vervolgens laat het zien hoe je op basis van die evaluatie actie kunt ondernemen – ‘interventies doen’ in coachingsjargon – door inzicht gevende vragen te stellen of opmerkingen te maken. Bijvoorbeeld: ‘Ik ben bang dat de helft afhaakt als we zo doorgaan. Ben ik de enige die het zo ziet?’ als interventie op drive. Of: ‘Als jij er niet uitkomt, wil ik graag met je meedenken’ als interventie op verbondenheid.

Lezen of niet?

Het is beslist de moeite waard om het boek te lezen … en vooral ook om het te gebruiken. Dit geldt zeker voor auditors, die ik in het algemeen ken als nogal zaakgericht. Te midden van de vele publicaties over samenwerking in teams springt dit boek eruit. Het bevat veel voorbeelden en tips uit de rijke praktijkervaring van de auteurs. Wat dit boek extra waardevol maakt, is dat het een praktisch en op actie gericht model aanreikt. Het model helpt je om over samenwerking na te denken en je kunt er inspiratie uit putten als je samenwerking wilt verbeteren. Met zijn 200 bladzijden is het handzaam en bovendien is het helder en vlot geschreven. Alleen had de vrij ver doorgetrokken scheepvaartanalogie voor mij niet gehoeven – het praktijkhoofdstuk over vergaderen heeft bijvoorbeeld de ondertitel ‘Overleg in de kajuit’. Maar dat is een kwestie van smaak. De toevoeging van het algemene hoofdstuk over teams met onderwerpen zoals teamvorming en teamcommunicatie is een goede zet. Hierdoor is het een zelfstandig leesbaar boek geworden. Daarmee is het prima geschikt, niet alleen voor gevorderden, maar ook voor lezers die nog niet zo goed thuis zijn op het terrein van werken met teams. Het teamkompas in de uitneembare bijlage vormt een uitstekend cheat sheet voor alle teamdeelnemers.

Drs. Th. (Thomas) Wijsman RE

Thomas Wijsman werkt zelfstandig als coach en strategisch adviseur/onderzoeker.