Column

Zo schrijf ik me los

17 maart 2020 Thomas Wijsman
PDF
In dit artikel:

Schrijven is leuk. Je kunt je ei kwijt, collega’s verder helpen, je vakgebied verrijken, de wereld beter maken, et cetera. Iemand anders laten schrijven, dat vind ik zelf nog véél leuker. Daarom heb ik ook zoveel plezier in mijn werk voor de IT-Auditor. Nu velen onder ons door de corona-epidemie noodgedwongen meer aan huis zijn gebonden, is er wellicht extra gelegenheid om ook de schrijfvaardigheid te beproeven. De redactie houdt zich in elk geval aanbevolen voor de resultaten!

Maar nu serieus. Schrijven vind ik geen makkie. Het gaat bij mij nog altijd allesbehalve vanzelf, hoeveel ik ook al geschreven heb. Ik troost me met de gedachte dat ik niet de enige ben – uit directe ervaring ken ik maar drie personen bij wie heldere en prettig leesbare teksten moeiteloos uit de pen vloeien.

Goedbedoelde schrijfadviezen genoeg, in overvloed zelfs. Zelf geef ik ze ook.1 Maar in de hitte van de strijd, met de eeuwig op de loer liggende deadline, dus tijdklem, komen die adviezen nooit als eerste prioriteit in beeld. Je zou zeggen dat je de klemmende tijd zelf in de hand hebt. Je kunt immers ‘gewoon’ bijtijds beginnen. Maar tjee… wat is dát lastig. Altijd zijn er wel andere klussen en klusjes die ‘ook nog moeten’. Niet voor niets noteerde een goede vriend en ex-collega van mij ooit in zijn schrijfhandleiding als stap 1 van het schrijfproces: je ertoe zetten. Het lijkt zo simpel en vanzelfsprekend. Je hebt een geweldig, logisch en samenhangend verhaal in je hoofd. Dus hoe moeilijk kan het zijn? Ga gewoon achter je computer zitten en laat als vanzelf je gedachten naar je toetsenbord vloeien – je hoeft je alleen maar ‘los te schrijven’.

In de praktijk blijkt dat razend lastig te zijn. Hoe dat komt? Het idee dat ik daarover heb kan ik misschien het beste uitleggen via de tussenstap van een visuele analogie. Als je met de ogen dicht je de wereld om je heen voorstelt, voelt het alsof je een compleet mentaal beeld van je omgeving hebt. Net zoals wanneer je de ogen open hebt, alleen is dat wel een stuk gedetailleerder. Maar uit psychologisch onderzoek naar de visuele waarneming blijkt dat dit een illusie is. Het lijkt alsof je rondkijkend een mentale afbeelding van je omgeving maakt, alsof je als het ware een interne een-op-een kopie van je visuele omgeving opslaat. In werkelijkheid huppelt je waarneming voortdurend van het ene punt in je omgeving naar het andere. Alleen die elementen waar je aandacht even op blijft rusten, sla je op en al het andere is niet meer dan leegte. Onze waarneming is gefragmenteerd, verbrokkeld, maar zo beleven we dat niet. We ervaren onze waargenomen wereld als een compleet en samenhangend geheel.2

Iets dergelijks geldt voor het verhaal dat je in je hoofd hebt. Ik kan niet voor iedereen spreken en blijf daarom maar ‘dicht bij mezelf’. Zelden is dat geweldige, logische, samenhangende verhaal in m’n hoofd dat ik op papier wil zetten werkelijk al een volledig, samenhangend en logisch betoog. Met dit moeizaam verkregen zelfinzicht prijs ik mezelf gelukkig, want het hielp me flink op weg naar beter schrijven. Sinds dit inzicht heb ik me neergelegd bij de wereld van verschil die er ligt tussen het verhaal in mijn hoofd en dat op papier. En dus bij het gegeven dat ik er niet omheen kan telkens weer hard aan de slag te gaan om de vertaalslag van het een naar het ander te maken. Een vertaalslag die overigens in dit geval een totaal andere column opleverde dan ik vooraf in het hoofd had. En dat vind ik zelf een leuke verrassing.

Zo dus, zo schrijf ik me los.

Noten

1 Hoewel niet specifiek op het schrijven van artikelen gericht, geeft het budeltje van de Communicatiecommissie ‘Jezelf positioneren; Tips voor pitch, blog, vlog, nieuwsblog’ ook nuttige tips: https://www.norea.nl/nieuws/6525/jezelf-positioneren-tips-voor-pitch-blog-of-vlog

2 Dit is maar een deel van het verhaal. Zo is er bijvoorbeeld naast de min of meer aandachtige waarneming tegelijkertijd op de achtergrond voortdurend een waarschuwende waarnemingsfunctie actief. Die vraagt je aandacht voor signalen van gevaar of juist aanlokkelijke situaties. Dit diepgewortelde, evolutionair nuttige mechanisme verklaart onder meer waarom het zo moeilijk is om je aandacht niet te laten afleiden door mail alerts en social media pingeltjes.

Geen categorie
Thomas Wijsman

Drs. Th. (Thomas) Wijsman RE | Coach en strategisch adviseur

Gepokt en gemazeld bij de Algemene Rekenkamer is Thomas Wijsman nu actief als coach en strategisch adviseur. Hij is opgeleid in IT, IT-audit, pyschologie en coaching, en combineert zo hard en soft skills. Onlangs adviseerde hij de Georgische Rekenkamer over IT-auditaanpak en inrichting van de IT-auditfunctie. Daarnaast is hij actief in verschillende commissies van Norea.