Zorgen

22 september 2016
In dit artikel:

Ik ben met sabbatsverlof, en alhoewel ik geniet van mijn zelfopgelegde ledigheid mis ik sommige dingen uit de werkomgeving. Een daarvan is het ronkende kantoorjargon. Plots is het afgelopen met empowermentsessies, klankbordmeetings, performance footprints, roll-outs, milestones, en no-brainers. Gelukkig was daar Japke-d. Bouma, die in de afgelopen maanden in haar columns in NRC Next de leegheid en de onzin van dat kantoorjargon genadeloos aan de kaak stelde. Ze heeft het heel treffend over jeukwoorden, termen of uitdrukkingen die weliswaar überfancy klinken maar in essentie betekenisloos en vaag zijn.

Naar een punt aan de horizon werken.

Medewerkers in hun kracht zetten.

Zelfsturend schakelen.

Eerst sparren, dan verbinden, en vervolgens transparant opschalen zodat de veranderopgave in co-creatie wordt uitgerold en geborgd.

Japke-d’s columns zijn een terecht pleidooi voor taalgebruik waarbij de betekenis niet wordt bedekt met een bonte doch irritant kriebelende deken van eufemistische en pseudowetenschappelijke wol. Pro-activiteit? Kom op zeg, laten we eerst eens gewoon aan het werk gaan. Passie tonen? Sta eerst eens op uit je stoel en doe iets nuttigs.

schermafbeelding-2016-09-20-om-12-07-12

Toch is er meer aan de hand. Sommige jeukwoorden hebben een diepere betekenis die voor de gewone verstaander verborgen blijft, maar die de ingewijde in het kantoorjargon onmiddellijk begrijpt. Jeukwoorden hebben vaak een eigen semantiek, die ook functioneel kan zijn. Als iemand vraagt: ‘Mag ik dit voorstel eens tegen je aanhouden?’, dan is dat niet alleen een verzoek om me over dat voorstel te buigen, maar vooral een a priori-beperking van mijn bemoeienis daarmee. Ik weet meteen dat ik over dat voorstel een mening mag hebben, maar ook dat de vrager zelf bepaalt wat hij met mijn commentaar zal doen. Anders zou hij wel hebben gevraagd: ‘ben je akkoord met dit voorstel?’ Als iemand iets tegen me aanhoudt, wordt mijn zeggenschap op voorhand de nek omgedraaid.

Nog een voorbeeld. Als een auditee zegt dat ‘de procesbeschrijvingen nog moeten worden gefinetuned’, dan weet ik dat aan die documenten geen touw vast te knopen is, maar vooral dat de spreker probeert mij ervan af te houden om dat als punt van kritiek te geven – er wordt immers aan gewerkt.

Een bijzonder geval is ding of dingetje, een understatement met smeerolie dat voor een auditor heel handig kan zijn. Als die zegt dat ‘de security settings wel een dingetje zijn’, dan weet de ontvanger van de boodschap meteen: de security settings deugen van geen kant, ik moet daar meteen iets aan doen want anders maakt de auditor er een stekelig issue van. Let wel op: dingetjes moet je gebruiken bij onverwachte maar belangrijke pijnpuntjes, niet bij voor de hand liggende zaken of problemen die te groot zijn. ‘Het gebruik van Gmail door Tweede Kamerleden is een dingetje’ werkt niet, evenmin als ‘al die verkeersdoden door Pokémon GO zijn wel een ding.’

schermafbeelding-2016-09-20-om-12-08-42

Wees vooral op je hoede als iemand zegt dat hij zich zorgen maakt.  Let er maar eens op, het komt zo vaak voor dat je soms denkt dat het halve bedrijf aan de valium zit om zijn ongerustheid de baas te blijven.

‘Met de huidige voortgang van het project komt de roll-out in het gedrang. Ik maak me daar zorgen over.’

Wees gerust, de spreker slaapt er echt geen seconde minder om. In zijn mededeling heeft hij twee boodschappen verpakt. Op de eerste plaats signaleert hij een potentieel probleem. Daar is niets mis mee. Maar waarom zegt hij dan niet gewoon: ‘de roll-out wordt een probleem’? Omdat hij impliciet verantwoordelijkheid afschuift. Zich zorgen maken is bondig kantoorjargon voor: ’ik heb het probleem gesignaleerd, en ik vind dat iemand, exclusief mezelf, daar iets aan moet doen. Als het misgaat mag je niet naar mij kijken, ik maakte me immers op tijd zorgen. Het is een subtiele manier om, onder een vernislaagje van ogenschijnlijke betrokkenheid, de hete aardappel naar een ander door te schuiven. Het jeukgehalte wordt er niet minder om, maar soms moet je je afvragen waarom een spreker jargon hanteert. Is het interessantdoenerij of zet hij een aapje op je schouder?

‘Die sabbatical, is dat wel goed voor je carrière?’, vroeg gisteren iemand.

‘Maak je je soms zorgen?’, antwoordde ik.

‘Nee hoor. Het is jouw probleem.’

Lekker duidelijk.

Ed Ridderbeekx

Ed Ridderbeekx is IT-auditor en lid van de redactie.